İçeriğe geç

Açıklayıcı

Homosalat ve güneş kremi filtreleri: AB neyi değiştirdi?

1 Temmuz 2025’ten bu yana AB raflarında homosalat içeren vücut güneş kremi kalmamış olmalı; yüz ürünlerinde ise üst sınır %7,34. Bu bir yasak ya da “zehirli” hükmü değil, yeniden hesaplanmış bir güvenlik payı. Düzenleyicilerin tam olarak neye karar verdiğini, ABD’nin aynı filtrelere nasıl baktığını ve elinizdeki şişeyle ne yapmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Revelika editörleri8 dk okuma

AB neye karar verdi?

Homosalat, güneş kremlerinde en sık karşılaşılan kimyasal filtrelerden biri. AB, 2009’dan itibaren onu her türlü kozmetik üründe %10’a kadar kullanmaya izin veriyordu 6. 10 Kasım 2022 tarihli (AB) 2022/2195 sayılı Komisyon Tüzüğü, Ek VI’daki bu satırı yeniden yazdı: homosalat artık yalnızca yüz ürünlerinde, itici gazlı spreyler hariç, en fazla %7,34 oranında kullanılabiliyor 1. Vücut losyonları, vücut spreyleri, güneş sonrası ürünler ve el kremleri bu filtre için kapandı.

Geçiş kademeli yapıldı. Kurala uymayan ürünler 1 Ocak 2025’ten itibaren AB pazarına sunulamıyor, 1 Temmuz 2025’ten itibaren de satılamıyor 1. Homosalata aynı tüzükteki diğer maddelerden daha uzun süre tanındı; Komisyon gerekçeyi de yazıyor: bir güneş kremini yeniden formüle etmek teknik olarak zor ve her filtre değişikliğinden sonra SPF’nin yeniden test edilmesi gerekiyor 1.

%7,34 rakamının bir geçmişi var. AB Tüketici Güvenliği Bilimsel Komitesi (SCCS) Haziran 2021’de homosalatın %10’a kadar güvenli olmadığına, bitmiş üründe ancak %0,5’e kadar güvenli olduğuna karar verdi 2. Sektör yalnızca yüz ürünleri için yeniden hesaplama istedi; SCCS Aralık 2021’de yüz kreminde ve pompalı spreyde %7,34’e kadar kullanımın güvenli olduğunu bildirdi 3. Komisyon, “her üründe %0,5 artı yüz ürünlerinde %7,34” birleşiminin güvenlik payını yeniden 100’ün altına düşüreceğini not ederek yalnızca yüz seçeneğini tercih etti 1. Homosalat yasaklanmadı: hesabın tuttuğu yerde, yüz ürünlerinde kaldı.

Neden: “zehirli” değil, güvenlik payı

AB’de kozmetik içeriklerin güvenlik değerlendirmesi tek bir orana dayanır: güvenlik payı (margin of safety, MoS). Oranın payında laboratuvar hayvanlarında etkinin görülmediği ya da çok az görüldüğü doz, paydasında ise maddenin bir insanın kan dolaşımına günde ne kadar ulaştığı yer alır. SCCS, sistemik etkiler için bu payın en az 100 olmasını bekler.

Homosalat için başlangıç noktası, tekrarlı doz uygulamasını üreme toksisitesi taramasıyla birleştiren OECD 422 kılavuzuna göre sıçanlarda yapılmış bir çalışmadaki günlük 60 mg/kg vücut ağırlığı LOAEL değeriydi. LOAEL’den NOAEL’e geçiş düzeltmesi ve %50 oral biyoyararlanım varsayımıyla bu değer günlük 10 mg/kg’a indi 2. Ardından tüketici senaryosu: her gün vücuda 18 g güneş kremi, %10 homosalat, deriden %5,3 geçiş, 60 kg’lık bir yetişkin. Sonuç: günlük 1,59 mg/kg sistemik doz ve gereken 100 yerine 6,3’lük bir güvenlik payı 2. 100’e ulaşmak için tek başına bir güneş kremi en fazla %0,63 homosalat içerebilir; yüz ve el kremleri de hesaba katıldığında bu oran %0,5’e iner 2.

Hormon meselesi nerede devreye giriyor? İncelemeyi başlatan o oldu: Komisyon 2019’da homosalatın olası endokrin bozucu özellikleri nedeniyle veri çağrısı yaptı 1. Ancak SCCS’nin kendisi endokrin etkiye dair kanıtları “sonuçsuz ve en iyi ihtimalle belirsiz” olarak değerlendirdi ve bunlardan endokrine özgü bir başlangıç noktası türetmedi 2. Yani sınır, klasik toksikolojiden ve maruziyet hesabından çıkıyor. Yeni sınır, insanlarda kanıtlanmış bir zararın değil, maruziyet aritmetiğinin sonucu.

Sadece homosalat değil: oksibenzon ve oktokrilen

Homosalat ikinci dalgadaydı. İlki, 7 Temmuz 2022 tarihli (AB) 2022/1176 sayılı Tüzük, oksibenzon (Benzophenone-3) ve oktokrilen için geldi ve o da olası endokrin özelliklere ve SCCS görüşlerine dayanıyordu 4. Oksibenzonun sınırı ilk kez düşmüyordu: 2017’de %10’dan %6’ya indirilmişti 7. Artık %6 yalnızca yüz, el ve dudak ürünleri (spreyler hariç) için geçerli; spreyler dahil vücut ürünlerinde sınır %2,2, diğer tüm ürünlerde %0,5 4. Oktokrilen %10’da kaldı, yalnızca itici gazlı spreylerde üst sınır %9 4. Eski kurallara göre üretilen ürünler 28 Ocak 2023’e kadar piyasaya sürülebildi, 28 Temmuz 2023’e kadar da satılabildi 4.

AB’de azami konsantrasyonlar: değişiklik öncesi ve sonrası
Filtre (INCI)ÖnceŞimdiYürürlük
Homosalateher üründe %10 6yalnızca yüz ürünlerinde, itici gazlı spreyler hariç, %7,34 1piyasaya arz: 1.01.2025; satış: 1.07.2025 1
Benzophenone-3 (oksibenzon)%6 (2017’den beri; öncesinde %10) 7yüz, el, dudak, sprey hariç: %6; spreyler dahil vücut: %2,2; diğer: %0,5 4eski kurala uygun ürünler 28.01.2023’e kadar arz, 28.07.2023’e kadar satış 4
Octocrylene%10 6itici gazlı spreyler: %9; diğer: %10 4oksibenzonla aynı tarihler 4

Bu tablo, Avrupa’daki filtre yelpazesinin Amerika’dakinden neden farklı göründüğünü de açıklıyor. AB, ABD’de uzun süre bulunmayan filtrelere çoktan izin veriyor: Tinosorb S %10’a, avobenzon %5’e kadar 5. Avobenzon UVA’yı iyi karşılar ama tek başına ışıkta bozunur. 2001 tarihli bir laboratuvar çalışmasında Tinosorb S, avobenzonu konsantrasyona bağlı biçimde fotodegradasyondan korudu; SPF ve UVA koruması 30 minimal eritem dozuna kadar ışınlamadan sonra bile korundu 12. Avrupa formüllerinde bu ikiliyi bu kadar sık görmemizin nedeni bu.

Profilini çıkardığımız filtreler

, , ,

Altı çizili bir içeriğe dokunun, ne işe yaradığını görün.

Homosalat bu listede yok: henüz onun için bir profilimiz bulunmuyor.

FDA konuya nasıl bakıyor?

ABD’de güneş kremi reçetesiz satılan bir ilaçtır ve soru farklı sorulur: Filtre “genel olarak güvenli ve etkili kabul ediliyor” (GRASE) mu? FDA, 26 Şubat 2019 tarihli kural taslağında yalnızca iki filtreyi, çinko oksit ve titanyum dioksiti %25’e kadar GRASE kabul etmeyi önerdi. PABA ve trolamin salisilatın çıkarılmasını önerdi; homosalat, avobenzon, oksibenzon ve oktokrilen dahil kalan on iki filtre için ise ek veri istedi 8. Kurum, bunun söz konusu filtrelerin güvensiz olduğu anlamına gelmediğini açıkça belirtti 8.

O günden bu yana prosedür değişti (2020’deki CARES Yasası monografları idari karar sistemine taşıdı), ama tablo değişmedi. 24 Eylül 2021 tarihli karar taslağı aynı üç grubu korudu; FDA 10 Eylül 2026’da PABA ve trolamin salisilatın çıkarılmasını kesinleştirdi, homosalat ve diğer on bir filtre ise hâlâ veri bekliyor 9. Buna karşılık FDA, 10 Haziran 2026’da ABD monografına bemotrizinolü ekledi 9; bu, Avrupa’da uzun süredir Tinosorb S olarak bilinen molekülün ta kendisi 5.

Emilimle ilgili en çok alıntılanan veriler, FDA’nın JAMA’da yayımlanan iki randomize çalışmasından geliyor. 2019’da 24 gönüllü, güneş kremini 2 mg/cm² dozunda vücudun %75’ine günde dört kez, dört gün boyunca sürdü; incelenen dört filtrenin tamamının plazma düzeyi ilk gün 0,5 ng/mL’yi aştı 10. 2020’de 48 katılımcı ve altı filtreyle yapılan çalışmada altı filtrenin hepsi tek bir uygulamadan sonra eşiği geçti; homosalat için geometrik ortalama tepe konsantrasyonları sprey türüne göre 13,9 ile 23,1 ng/mL arasındaydı 11. Her iki makale de bu sonuçların güneş kremini bırakmak gerektiği anlamına gelmediğini yazıyor 10,11.

Ne biliniyor, ne bilinmiyor?

Avrupa ve Amerika’daki iki hattı yan yana koyduğunuzda tablo, manşetlerdeki kadar dramatik de, reklamlardaki kadar net de değil. Filtreler emiliyor; bu kesin. Gerçek hayattaki dozlarda insanlara zarar verip vermedikleri ise iki yönde de kanıtlanmış değil ve düzenleyiciler bu boşluğu temkinli sınırlarla kapatıyor.

Temel sorularda kanıt düzeyi
  • Homosalat yoğun kullanımda kana geçiyor

    Güçlü kanıt

    Randomize çalışma: 0,5 ng/mL eşiği ilk uygulamadan sonra aşıldı.11

  • Homosalatın insanlarda endokrin etkisi

    Yetersiz kanıt

    SCCS: kanıtlar sonuçsuz ve “en iyi ihtimalle belirsiz”.2

  • Vücut ürününde %10 homosalatın güvenlik payı

    Orta düzey kanıt

    SCCS hesabı: günde 18 g uygulamada 100 yerine 6,3; hayvan verilerine dayanıyor.2

  • Formüller üzerinde laboratuvar ölçümleri; insan verisi yok.12

  • Düzenli güneş kremi kullanımı melanom riskini azaltıyor

    Orta düzey kanıt

    Tek bir uzun süreli randomize çalışma; genel etki istatistiksel anlamlılık sınırında, invaziv melanomda daha belirgin.13

Elinizdeki şişeyle ne yapmalısınız?

Önce şu: Güneş kreminizi atıp güneşe korumasız çıkmayın. Avustralya’da 1.621 yetişkinin günlük ya da isteğe bağlı güneş kremi kullanımına ayrıldığı çalışmada, deneme bittikten on yıl sonra günlük grupta 22’ye karşı 11 yeni melanom görüldü 13. Tüm melanomlardaki düşüş istatistiksel anlamlılık sınırındaydı, invaziv melanomlarda ise belirgindi 13. Filtrelerle ilgili haberlerin hiçbiri bunu değiştirmiyor.

  1. İçerik listesinde Homosalate arayın. Temmuz 2025’ten sonra AB’de satın alınmış bir yüz ürünü yeni sınıra zaten uyuyor 1.
  2. Homosalat, AB dışında ya da değişiklikten önce aldığınız bir vücut ürünündeyse paniğe gerek yok. SCCS senaryosu her gün tüm vücuda 18 g ürün sürüldüğünü varsayıyor 2; bu, tüm nüfus için seçilmiş temkinli bir varsayım, zararın başladığı bir eşik değil.
  3. Tartışmalı filtrelerden uzak durmak istiyorsanız, çinko oksit ve titanyum dioksit bazlı formülleri seçin: FDA’nın 2019’dan beri güvenli ve etkili kabul etmeyi önerdiği köklü filtreler yalnızca bu ikisi 8,9.
  4. Hafif kimyasal dokuları seviyorsanız, avobenzonla Tinosorb S’nin birlikte kullanıldığı formüllere bakın; bu ikili ışıkta daha dayanıklı 12.
  5. Her gün ve bol miktarda sürdüğünüz güneş kremi, rafta bekleyen kusursuz formülden daha iyi korur.

Homosalat örneği, düzenlemenin olması gerektiği gibi işlediğini gösteriyor: bir soru ortaya çıktı, veri toplandı, maruziyet yeniden hesaplandı, kullanım daraltıldı ve sektöre yeniden formülasyon için zaman tanındı. Bu bir alarm değil; etiketi biraz daha dikkatli okumak için bir neden.

Bu sayıda ayrıca


İçindekiler: yayımlanmış araştırmalar, temkinli derecelendirme, açıkça söylenen belirsizlik, parayla satılan sıralama yok, ortaklık bağlantıları göründükleri yerde belirtilir.

Revelika

Bilime dayalı bir güzellik içeriği ansiklopedisi. Her sayfa yayımlanmış araştırmalardan yazılır ve yayına girmeden önce temkinli biçimde derecelendirilir.


İçerikler eğitim amaçlıdır, tıbbi tavsiye değildir. Kanıt belirsiz olduğunda bunu açıkça söyleriz — ve hamilelik güvenliğinde varsayılan olarak temkinli davranırız.

Sitenin nasıl kullanıldığını anlamak için Google Analytics ve Yandex Metrica (Webvisor oturum kaydı dahil) kullanıyoruz. AEA ve Birleşik Krallık'ta bunlar yalnızca analitik çerezleri kabul ettikten sonra yüklenir ve reddederek dilediğiniz zaman izninizi geri çekebilirsiniz.

© 2026 Revelika · yapan ThirteenTabsKanıta dayalı · yayımlanmış araştırmalardan yazıldı, temkinli derecelendirildi